Mutlu ve sağlıklı bir cinsel hayat ilişkinin diğer sorunlara karşı toleransını arttırır. Vajinusmus, cinsel terapi merkezlerine başvuran kadınların büyük çoğunluğunun sorunu.

Kadın vücudunda cinsel ilişkinin yaşandığı anatomik bölge "vajen", vajen kaslarının ağrılı ve istem dışı kasılması sonucu cinsel birleşmenin imkansız hale gelmesi ise "Vajinusmus" olarak adlandırılır. Bu kasılma sadece vajina girişinde olmaz; kadının tüm vücuduna endişe, korku, panik olarak yayılır.
Ergenlik sürecinde, kız çocuklarının yüzleştiği cinsel mitler, toplumda bekaretin önemi, kızlık zarı yırtılırken acı yaşama korkusu ve hatta cinsel tacizler vajinusmus sorununu tetikler. Katı ahlak kuralları, cinsel tutuculuk ve yanlış bilgilenme sonucu yoğun endişe yaşayan kadın, kendini korumaya yönelik cinsel bir refleks olarak bu problemi yaşar.
1962'de Friedman adlı bir doktor vajinismus sorunu yaşayan kadınları üç tipe ayırmıştır:
Uyuyan güzel: Kocalarıyla ilişkilerini kardeş ya da baba-kız gibi yaşayan, çocuksu kadınlar.
Savaşçı: Cinsel ilişkiyi cinsiyetler arasında bir mücadele gibi gören ve yaşayan kadınlardır. Kadınlığı zayıflık ve pasiflikle eş değerde tutarlar.
Kraliçe arı: Cinselliği kirli ve aşağılayıcı olarak gören ve sadece üremek için cinselliği yaşayan kadınlar.
Türkiye'de daha önce bilinmeyen ve bu yüzden tedavi edilemeyen vajinusmus problemini ilk kez 1985'te İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Arşaluys Kayır ortaya çıkarmış ve klinik çalışmaları başlatmıştır. Kayır, vajinusmusu kadınların çok küçük yaşlardan itibaren cinselliklerini saklamaları, cinsel organlarını tanımalarının engellenmesi, cinsellik konusundaki sınırlamalara maruz kalmaları nedeniyle kendilerini savunma tepkisi olarak geliştirdiğini söyler.
Özellikle çocuksu, ailesine düşkün ve ruhsal gelişimini sağlıklı bir biçimde tamamlayamamış kadınlar risk grubunu oluşturur. Vajinusmus, kökeni çocukluk çağına dayanan korkuları olan bireylerde daha kolay nükseder. Bu korkulardan en büyüğü, kadının simgesel olarak zihninde aşırı büyüttüğü erkek cinsel organı yüzünden çekmekten korktuğu acıdır.
Cinsel soğuklukta da ayıp ve günah duygusunun rolü büyüktür ama temel sorun cinsel ilişkiden zevk almamaktır. Halbuki vajinismusta başta cinsel isteksizlik yoktur, vajende ıslanma mevcuttur ancak ilişki sırasında zarar görme duygusu yüzünden istenilse de ilişkiye girilemez. Vajinismuslu kadınların çoğu hiç ilişkiye girmemiştir; daha önce normal bir cinsel hayatı olan kimi kadınlar ise yaşadıkları kürtaj, düşük, tecavüz gibi kötü bir tecrübe sonucu vajinusmusla yüzleşebilir.
Vajinismus jinekolojik ve psikolojik alt yapı içeren özel bir durumdur. Genel anestezi, kas gevşeticiler, ağrı kesiciler, antidepresanlar, kremler veya alkol yardımıyla cinsel ilişkiye girme çabaları sonuçsuz kalacağı gibi, durumu daha da çıkmaza sokabilir.
Tedavi için yapılacak ilk işlem öncelikle bir jinekolog ile görüşmek ve onun tavsiyelerine uymak olacaktır. Soruna sebebiyet veren bilinçaltı korkularını yenmek için ise kadının ve hatta erkeğin rahatlayacağı, kadının gevşemesini, heyecan ve endişelerini yatıştıracağı psikolojik desteğe ihtiyaç olacaktır.